Od września 2011 r. na terenie wsi Gębarzewo i Nidom realizowany jest przez grupę nieformalną "Starsi-dzieciom" złożoną z mieszkańcow tych dwóch wsi projekt "Tajemnice przeszłości". Projekt  dofinansowano ze środków Programu "Działaj Lokalnie VII" Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce oraz Lokalnej Organizacji Grantowej Stowarzyszenie Światowid w Łubowie.

W Nidomiu odbyły się już dwa warsztaty oraz wspólna wycieczka. We wrześniu dzieci miały okazję poznać najstarszą historię regionu sięgajacą czasów dinozaurów. Oglądały ilustracje dinozaurów i środowiska, w jakim żyły, wycinały i tworzyły własne dinozaury. Niektóre z nich były bardzo kolorowe; dzieci puściły wodze wyobraźni z uwagi na to, że naukowcy nie wiedzą jakie tak naprawdę dinozaury mogły mieć kolory. Niektóre dzieci zaskoczyły nas znajomością tematyki  dinozaurów, nazywając kolejne gady wielce skomplikowanymi nazwami takimi jak: parazaurolof czy brachiozaur. Następnie wymyślały wspólnie historię o dinozaurze, który mieszkał kiedyś w Nidomiu. Ślady dinozaurów odnaleziono w Polsce południowej. Czy żyły na naszym terenie - nie wiadomo. Być może Nidom pokrywał lodowiec, niemniej jednak nie przeszkodziło to nam snuć opowieść o nidomskim dinozaurze. Na koniec dinozaury zostały umieszczone w plenerze tzn. na większych kartach, na których w międzyczasie narysowano ich środowisko naturalne. Z dużym zainteresowaniem została przyjęta informacja o planowanym wywiadach ze starszymi mieszkańcami wsi.

Drugie spotkanie z „Tajemnicą przeszłości” odbyło się 1 października 2011 r. Tematem tego spotkania były czasy Rycerstwa. Dzieci zapoznały się z czasami średniowiecznymi, zwyczajami, strojami,obrzędami panującymi w tamtych czasach. Dzieci wykonały rysunki rycerzy jak i zamków średniowiecznych. Brały również udział w zabawie ruchomej o nazwie „Dzieci Króla Artura”, która polegała na powtarzaniu ruchów wykonywanych przez jednego z wolontariuszy, który był „królem”. Drugą zabawa nosiła nazwę „Podaj berło” gdzie dzieci musiały wykazać się wyobraźni. Dzieci między sobą podawały berło opisując przed podaniem jakie one jest np. pachnące, cuchnące, lepkie, ciężkie, lekkie. W drugiej części dzieci przedstawiały historię swojej rodziny, o której miały się dowiedzieć od swoich dziadków i rodziców.

W październiku dzieci pojechały na wycieczkę do Ośrodka Kultury Słowiańskiej "Gród", gdzie miały okazję uczestniczyć w żywej lekcji historii prowadzonej przez pana Macieja Kuźniewskiego.  Dzieci mogły bezpośrednio dotknąć fragmentu historii, usłyszeć opowieści dotyczżce historii regionu oraz przymierzyć stroje wojów.

W listopadzie warsztaty poświęcone były historii naszej miejscowości,  właścicielom Nidomia, ich herbom. Dzieci dowiedziały się także, jakie jest pochodzenie ich nazwisk. Następnie wykonywały według swoich pomysłow herby Nidomia. Niektóre z nich stanowiły prawdziwy majstersztyk. Otrzymały zeszyty i długopisy, które posłużą im do notowania wywiadów oraz do zapisów na temat własnych rodzin, ich historii i pochodzenia. Dzieci zostały podzielone na grupy, w których pod opieką dorosłych wolontariszuy będą odwiedzać osoby starsze i dokumentować ich wspomnienia na temat naszej wsi. Będą także zbierali informacje o starych zdjęciach lub przedmiotach, z których pod koniec trwania projektu ma zostać zorganizowana wystawa w naszej świetlicy. Gościliśmy także w świetlicy w Nidomiu Teatr Cieni "Latarenka", który przedstawił spektakl "Legenda o Lechu, Czechu i Rusie wraz z okruszkami historii Polski". Na podstawie tekstu pani Elizy Piotrowskiej dzieci mogły obejrzeć w niespotykanej scenerii teatru cieni opowieść o braciach - założycielach państw słowiańskich oraz  zapoznać się z kilkoma ważnymi postaciami z dziejów Polski.

Tekst i zdjęcia: Katarzyna Zych i Tomasz Ryszczuk - Koordynator projektu